Íbúar Suður-Afríku gengu að kjörborðunum 6. maí sl. og völdu sér forseta. Jacob Zuma sigraði kosningarnar með yfirburðum og líklega hefur það ekki spillt fyrir að Nelson Mandela mætti á kosningafund með Zuma en þeir tilheyra félagar sama flokki.

Zuma þessi hefur verið ákærður fyrir spillingu og árið 2005 var hann ákærður fyrir nauðgun. Hvort tveggja tókst honum að hrista af sér og í síðarnefnda tilvikinu var beitt gamalkunnum rökum þar sem kynhegðun viðkomandi konu var dregin fram í dagsljósið og þar með þótti staðfest að um „casual sex“ hefði verið að ræða. M.ö.o. af því að konan hafði áður sofið hjá þá átti Zuma að sjálfsögðu rétt á að gera það sem honum sýndist.

Konan var HIV smituð og var Zuma kunnugt um það. Þetta vakti talsverða athygli í fjölmiðlum en Zuma sagði að það væri allt í lagi – hann hefði farið í sturtu strax á eftir.

En burtséð frá ofbeldishegðun Zuma þá bíða hans ærin verkefni í S-Afríku þar sem spilling hefur verið landlæg. Eitt fyrsta verkefnið var að bregðast við því þegar nýr samgönguráðherra í ríkisstjórn Zuma þáði að gjöf splunkunýjan Mercedes Bens að andvirði 130 þúsund dollara (16 milljónir ISK). Ráðherrann, Sbu Ndebele, sá ekkert athugavert við að þiggja gjöfina og tók aukinheldur við bensíninneign, flatskjá, vínglösum og tveimur kúm, svo fátt eitt sé talið.

Þess má geta að gefandinn var ekki bílaframleiðandinn sjálfur heldur var um samskot nokkurra vegagerðafyrirtækja að ræða, einmitt fyrirtækja sem eiga mikið undir samningum við samgönguráðuneytið.

Lítið heyrðist frá Zuma til að byrja með en gjafirnar sættu mikilli gagnrýni. Zuma virðist hafa þrýst á Ndebele að skila herlegheitunum, enda hafði ríkisstjórnin komist til valda með loforðum um að minnka spillingu.

En hvað með Ísland?

Einhvern tímann hefðum við sennilega lesið þessar fréttir frá S-Afríku og hugsað með okkur sem svo að þar virtust prinsippin vera á floti. Í „vestrænum lýðræðisríkjum“ væri sagan önnur. En hvernig er staðan hér? Forseti breska þingsins hefur sagt af sér eftir að upp komst um svimandi háar endurgreiðslur sem þingmenn fengu, t.d. fyrir að laga tennisvöllinn sinn eða skipta um ljósaperur. Franskir þingmenn fá í kringum 12 milljónir til ráðstöfunar árlega til að mæta útgjöldum en þurfa engar kvittanir að færa fram. Í Belgíu fóru þingmenn frönskumælandi héraðsins Wallonia í 11 daga ferð til Bandaríkjanna á kostnað skattborgara. Fundir stóðu hins vegar aðeins í fjóra daga. Evrópuþingmenn fá yfir milljón á mánuði í laun og í mars sl. var ákveðið með 70% atkvæða að viðhalda leynd yfir útlögðum kostnaði þingmanna, sem þeir fá greiddan, t.d. vegna ferðlaga .

Hér á landi tóku ákveðnir stjórnmálaflokkar við svimandi háum upphæðum frá fyrirtækjum, rétt áður en ný lög voru samþykkt sem bönnuðu slíkt. Sjálfstæðisflokkur fékk hæstu upphæðirnar en Samfylkingin þáði líka háar fjárhæðir og sömuleiðis Framsókn. Að sama skapi tóku einstaklingar við háum styrkjum til að reka prófkjörsbaráttu.

Hér á landi giltu líka sérstakar reglur um dagpeninga ráðherra, aðstoðarmanna ráðherra og jafnvel maka ráðherra sem voru langt yfir því sem almennt átti við um ríkisstarfsmenn. Því hefur blessunarlega verið breytt.

Allt uppi á borðum

Þetta sýnir að öll viðmið fóru á flot hjá hinum vestrænu lýðræðisríkjum meðan fjármagnið var sem mest í umferð. Prinsippin héldu ekki og kannski voru þau aldrei til. Þessa hluti þarf að ræða ítarlega hér á landi. Hvar liggur línan? Er í lagi að taka við milljón en ekki við tíu milljónum? Duga okkur lög um að hámarksfjárhæð hvers einstaklings eða lögaðila til styrktar stjórnmálaflokkum sé 300 þúsund krónur? Hver sem svörin verða við þessum spurningum þá er krafan skýr: Allt á að vera uppi á borðum.

—

Upplýsingar m.a. fengnar af þessum síðum:

http://www.economist.com/world/europe/displaystory.cfm?story_id=13743268

http://en.wikipedia.org/wiki/Jacob_Zuma_rape_trial

http://www.economist.com/world/mideast-africa/displaystory.cfm?story_id=13701703