Það er erfitt að átta sig á umrótinu sem á sér nú stað í Íran eftir að Mahmoud Ahmadinejad var endurkjörinn forseti, að því er haldið er fram með 64% atkvæða. Í Teheran brutust út mikil mótmæli og héldu því margir fram að um kosningasvindl væri að ræða. Önnur eins götumótmæli hafa ekki sést síðan við byltinguna 1979 .

Íran er gríðarlega stéttskipt þjóðfélag og samgangur milli ólíkra stétta er mjög takmarkaður. Þannig hafa margir Teheranbúar aldrei farið til, og myndu aldrei fara til, hinnar helgu borgar Qom, sem þó er aðeins í um 120 km. fjarlægð. Daglegt líf þar er talsvert frábrugðið daglegu lífi í Teheran og lífsviðhorf geta verið allt önnur. Þess vegna er ómögulegt að átta sig á því hvort Ahmadinejad hafi allan þann stuðning sem birtist í niðurstöðu kosninganna, m.ö.o. hvort stóri hópurinn sem þusti út á götur og mótmælti sé hávær minnihluti eða hávær meirihluti.

Við byltinguna í Íran árið 1979 snerist stéttaskiptingin á hvolf. Yfirstéttin, sem hafði horft til Vesturlanda og lagt mikla áherslu á aðskilnað ríkis og trúarstofnana, var sigurvegari samfélagins fyrir byltingu. Engu að síður lifði stór hópur fólks sínu hefðbundna lífi til hliðar við kerfi keisaranna – sem vildu nútímavæða Íran eins og hratt og unnt var. Eftir byltingu snerist þetta við. Lífsstíll yfirstéttarfólksins varð ólöglegur og Íran skyldi vera íslamskt ríki.

Hættan er að næstu þjóðfélagsbreytingar í Íran verði ekki til þess að búa til frelsi fyrir alla heldur einmitt til þess að snúa hlutunum aftur á hvolf. Þá endurtekur sagan sig. Þess vegna væri æskilegast að gjáin milli stéttanna yrði brúuð og að í sameiningu myndi ólíkt fólk byggja upp nýtt og lýðræðislegt Íran. Útópía? Kannski …

Hvað sem öðru líður þá er ljóst að hvort sem kosningasvindl hefur átt sér stað eða ekki er undirliggjandi mikil gremja í írönsku samfélagi og fullkomið vantraust á kerfinu. Á næstu dögum kemur í ljós hvernig klerkastjórnin bregst við þessu og hvort hún fær áfram haldið um stjónartauma í landinu.

Hér má sjá upplýsandi vídjó af mótmælunum.