Áhugaverðar umræður áttu sér stað á Alþingi nú  í kvöld. Fjármálaráðherra mælti fyrir frumvarpi sem felur í sér að engin laun ríkisstarfsmanna séu hærri en sem nemur launum forsætisráðherra. Mjög tímabær ráðstöfun, hefðu sumir sagt, en aðrir ekki. 

Sjálfstæðismenn notuðu nefnilega tækifærið og gagnrýndu  stjórnvöld harðlega. Þetta voru að sjálfsögðu sömu menn og kvarta almennt yfir því að hvergi sé skorið niður en þarna opinberaðist forgangsröðun þessa flokks mjög: Skera á niður, bara ekki hjá þeim hæstlaunuðu. 

Þannig varð útvarpsstjóri ríkur

Þetta þarf kannski ekki að koma á óvart, enda bjuggu sjálfstæðismenn til það kerfi sem ól af sér ríkisstarfsmenn á svimandi launum. Að sjálfsögðu voru það ekki starfsmennirnir sem kenna börnum eða annast aldraða, nei það voru nokkrir einstaklingar – oftast karlar – sem skyldu tróna á toppnum. Þetta var gert með því að búa til svonefnd opinber hlutafélög utan um rekstur ríkisstofnana. Stofnanirnar, sem þá fengu að kallast fyrirtæki, voru ennþá eingöngu fjármagnaðar með fé skattborgara en í stað þess að láta laun æðstu stjórnenda heyra undir kjararáð var sérstökum stjórnum falið að ákveða launin. Þessi einfalda breyting hækkaði laun útvarpsstjóra úr 800 þúsund krónum og upp í hálfa aðra milljón.  Giska mætti á að fyrir þann pening hefði mátt ráða a.m.k. tvo blaðamenn eða þáttagerðarmenn inn til fyrirtækisins. Það var þó ekki aðeins útvarpsstjóri sem um ræddi heldur líka stjórnendur fyrirtækja á borð við Flugstoðir, Neyðarlínuna, Orkubú Vestfjarða og Keflavíkurflugvöll. Sjálfsákvörðunarlaunarétturinn náði þó einnig til fleiri stofnana sem eru alfarið eða að meirihluta í eigu ríkisins og má þar nefna Seðlabankann, Fjármálaeftirlitið, Íbúðalánasjóð og Landsvirkjun. 

„Hæfir“ karlar með tuttuguföld laun

Rökin sem sjálfstæðismenn settu fram eru gamalkunn. Til að ná í hæft fólk í þessi störf þarf að þeirra mati að borga svimandi laun. Að þessu sögðu þá hljóta þeir sjálfir að vera vanhæfir, enda finnst þeim þingmannalaunin vera alltof lág og meira að segja forsætisráðherralaun. Við þetta bættist söngur um að hæfa fólkið flýi land  og að með því að lækka toppana lækki ósjálfrátt laun í neðri stigum ríkisstofnanna. Þessi rökstuðningur byggir auðvitað á þeirri hugmyndafræði gamla Íslands að karlar á toppnum eigi ekki að fá tvöföld eða þreföld laun manneskjunnar á gólfi heldur helst tíföld eða tuttuguföld, af því að þeir séu svo svakalega hæfir. Einstaklingsdýrkun er kannski ágætt orð til að lýsa þessu. 

Lýðskrum og ódýr stig

Tryggvi Þór Herbertsson, þingmaður Sjálfstæðisflokks, gekk meira að segja svo langt að saka ríkisstjórnina um lýðskrum og að vera að ná sér í „ódýr stig“. Þá taldi hann að þetta leiddi til þess að hið opinbera gæti ekki verið samkeppnishæft við einkageirann í þessum efnum. Nú veit ég ekki alveg í hvaða veruleika Tryggvi Þór lifir en á Íslandi varð bankahrun. Hálaunuðu, hæfu karlanir keyrðu allt í þrot með dyggri aðstoð Sjálfstæðisflokksins og hans hugmyndafræði. Einmitt þess vegna hafa laun lækkað, bæði hjá hinu opinbera og í einkageiranum, og einmitt þess vegna þarf að skera niður með mjög óskemmtilegum afleiðingum fyrir íslenskt þjóðfélag í heild sinni. Að ætla að lækka laun heilbrigðisstarfsfólks, kennara og fólks í ummönunarstörfum og skerða greiðslur til lífeyrisþega, án þess að hrófla við fólki sem er með vel yfir milljón á mánuði hlýtur að vera hugmyndafræði sem Sjálfstæðisflokknum einum hugnast. Þess vegna kom það mér á óvart að framsóknarmenn skyldu taka undir þennan söng á Alþingi. 

Önnur hugmyndafræði

Þessi lagabreyting er í senn niðurskurðaraðgerð og réttlætismál. Hún sýnir að við völd situr ekki ríkisstjórn auðmanna heldur ríkisstjórn jöfnuðar. Ríkisstjórn sem vill jafna kjörin í landinu og reyna að hlífa þeim sem verst hafa kjörin, ekki þeim sem best hafa kjörin. Þannig byggjum við Ísland upp á nýtt.