20.12.2008

Þingbréf

Birtist í Morgunblaðinu, 20. desember 2008

 

Frábærar ræður og algert djók

Þessir dagar eru langir á Alþingi. Sagan segir að met hafi verið slegið í fjölda nefndarfunda á einum degi í vikunni sem leið og þingmenn eru sumir hverjir ósofnir eftir að hafa legið yfir þingskjölum fram á nótt og mætt síðan snemma morguns á nefndarfundi. „Það verður Þorláksmessufundur,“ segja menn stórkarlalega hver við annan og rifja upp gamla tíma, sem eru reyndar ekki svo langt að baki, þegar þingmenn héldu aldrei í leyfi öðruvísi en að fundað væri stíft fram á nætur og undir morgun. Ótakmarkaður ræðutími var nýttur til hins ýtrasta af málglaðri stjórnarandstöðu, sem þó þvertók oftast fyrir að um málþóf væri að ræða. Það þyrfti einfaldlega að ræða málin ítarlega.

Þótt ég viðurkenni að mér finnist vertíðarstemningin lúmskt skemmtileg þá flækir hún óneitanlega allan jólaundirbúning og það sem kynni að kallast eðlilegt fjölskyldulíf. Og einhvern veginn virðist vertíðarkátínan vera mest hjá þeim sem bera litla ábyrgð á öðru en vinnunni sinni.

Slagsíða í allar áttir

Ég er ekki frá því að dálítils svefngalsa verði stundum vart. Þannig kom það mér a.m.k. fyrir sjónir þegar Gunnar Svavarsson, formaður fjárlaganefndar, vísaði í umræðum um fjárlög til sinnar eigin ræðu með þeim orðum að hún hefði verið frábær. Guðjón Arnar Kristjánsson lauk síðan ræðu sinni glottandi með því að kalla framlag sitt sérstaklega frábært og hnýtti hann í leiðinni í Gunnar fyrir að dásama einskis ágæti nema sitt eigið. Gunnar veitti þá andsvar og þakkaði Guðjóni Arnari fyrir frábæra tímamótaræðu sem hefði verið ódauðleg í alla staði og að auki kröftuglega flutt!

Það spurði mig þingmaður í vikunni hvort mér fyndist ekki skrítið að eyða deginum með fólki sem ég ætti síðan að skrifa um. Ég svaraði því til að ég fyndi ekki mikið fyrir því nema ef vera skyldi í aðdraganda kosninga. Þá ættu stjórnmálamenn stundum til að vera dálítið hörundsárir og dregnar væru ótrúlegustu ályktanir af fréttum eða fréttaljósmyndum.

Þannig hef ég verið sökuð um að ganga ólíkustu erinda. Á tímabili héldu margir að ég væri náskyld þáverandi ritstjóra Morgunblaðsins og þá heyrði ég ýmsar sögur af því hvernig ég, sem hluti af ættarveldinu, gengi erinda íhaldsaflanna í mínum skrifum. Á hinum endanum var svo fólkið sem kenndi mig við villta vinstrið og sá mikla slagsíðu í öllu sem frá mér kom.

Ég hafði varla sleppt orðinu við þingmanninn þegar mér var bent á að á einhverjum vefmiðlinum væri langsótt samsæriskenning um meinta tilraun mína til að koma höggi á Davíð Oddsson með myndbirtingu með frétt um eftirlaunafrumvarpið. Ég gat ekki annað en hlegið. Það mætti halda að kosningar væru í nánd.

Allsherjar djók

Umræða spannst um það fyrr á árinu að þingmenn fengju að lesa ræður sínar yfir og breyta þeim áður en þær birtast á Alþingisvefnum. Þetta sætir furðu, enda hljóta þingtíðindi að eiga að birta ræður eins og þær eru, ekki eins og væri gott að þær hefðu verið.

Ekki veit ég hvort Siv Friðleifsdóttir hefur sjálf haft milligöngu um breytingu á orðalagi í ræðu sinni í vikunni en í þinginu spurði hún hvort umræða um fjárlög ætti að vera eitt allsherjar djók. Á vef Alþingis er hins vegar ritað „allsherjar grín“ en síðar í ræðunni er djók sett innan gæsalappa með tilvísun Sivjar í að þannig tali unglingar.

Þessi orðalagsbreyting er hins vegar algert djók. Þó að ég elski íslenska tungu þá er bara allt í lagi að djóka af og til.

 

13.12.2008

Þingbréf

Birtist í Morgunblaðinu, 13. desember 2008

 

Íslenskt mál, áfengi og Stjörnustríð

Þingvikan fór af stað með miklum látum þegar hópur fólks ruddist inn í þinghúsið og vildi á þingpalla. Þingverðir reyndu að varna þeim inngöngu og uppskáru marbletti og bólgnar hendur. Tveir mótmælendur komust inn og gerðu hróp að þingmönnum en aðrir voru í stigaganginum og þaðan heyrðust mikil læti. Mótmælendur fyrir utan þinghúsið sögðu að þeir hefðu bara viljað komast inn en verið stöðvaðir. Lýðræðið virkaði ekki og lögreglan væri fasísk. Reiðin var mikil, mætti jafnvel tala um heift.

Nú hef ég orðið vitni að því að einstaka lögreglumaður bregðist hranalega við, fremur en vinalega, í skyldustörfum og það getur fengið blóðið til að þjóta í reiðum mótmælendum. En þegar kemur að þingvörðum þá þykist ég vel geta fullyrt að þeir eru seinþreyttir til vandræða og fara sannarlega ekki fram með látum.

Það verður líka að segjast að árás á Alþingishúsið mun seint bæta lýðræðið. Hingað til hefur fólk getað komið á þingpalla hvenær sem þingfundur er í gangi án þess að þurfa að fara í gegnum stranga öryggisgæslu. Og þannig viljum við hafa það.

Óðagot í áfengismáli

Á fimmtudag stefndi í að ég kæmist úr vinnu á kristilegum tíma og ég hugsaði mér gott til glóðarinnar að ná að lyfta mér aðeins upp á jólagleði rithöfunda. En þegar ég hélt að slíta ætti þingfundi var honum frestað og litlar upplýsingar fengust um hvað stæði til. Ég skrapp glorhungruð niður í mötuneyti þar sem unnið var hörðum höndum að því að setja snarl á borð og súpu í pott. Starfskonurnar þar voru hins vegar í sömu sporum og ég og höfðu ekki haft hugmynd um að til stæði að funda fram á kvöld.

Í ljós kom að keyra átti frumvarp um áfengishækkun í gegn og í leiðinni hækka ýmiss konar gjöld sem snúa að bifreiðum. Mér skildist að tilgangurinn með leyndinni hefði verið að koma í veg fyrir örtröð í vínbúðum. Síðan kom í ljós að hækkanir taka ekki gildi fyrr en nýjar vörur koma í vínbúðirnar. Og þá má spyrja: Hvers vegna þetta óðagot?

Helstirnið varð dauðastirni

Sjaldan finnst mér eins gaman á Alþingi og þegar íslenskt mál er til umfjöllunar. Þá víkja stóryrði um efnhagsvandann fyrir umræðum um tilvísunarsetningar og góðar þýðingar. Þannig var það í vikunni þegar menntamálaráðherra mælti fyrir þingsályktunartillögu um íslenska málstefnu. Ragnheiður Ríkharðsdóttir viðraði áhyggjur sínar af erlendum áhrifum þegar kemur að ofnotkun nafnorða og rangri meðferð tilvísunarsetninga. Tók hún eftirfarandi dæmi úr fjölmiðlum: „Fundur var haldinn hjá óþekktum stjórnmálamanni, sem stóð í sex klukkustundir.“

Katrín Jakobsdóttir gerði þýðingar að umtalsefni og rifjaði upp sín fyrstu kynni af Stjörnustríðsmyndunum þar sem aðalpersónurnar voru Logi, Lilja og Hans Óli. Eftir að myndirnar voru endurhljóðblandaðar fór hins vegar metnaðurinn úr þýðingunni. Helstirnið varð Dauðastjarna, Væringjarnir urðu Jedi-riddarar og til sögunnar komu Luke, Han Solo og Leia. Ekki gaf Katrín mikið fyrir þessar nýju þýðingar, eða öllu heldur þýðingarleysi.

Þetta minnir á samtal sem ég varð vitni að þar sem 5 ára snáði var að skrifa bréf til jólasveinsins og kallaði á föður sinn og sagði: „En pabbi, það stendur starvars hérna en ekki starvors, mig langar í starvors-kall.“ Faðirinn útskýrði að Starwars væri enskt orð og þ.a.l. skrifað svona.

Auðvitað hefði ég átt að grípa inn í og útskýra fyrir feðgunum að íslensku jólasveinarnir tala íslensku og vita að líkindum ekkert hvað Starwars er.